
Трихомониаз дегеніміз не: ерлер мен әйелдердегі инфекция белгілері
Трихомониаз — жыныстық жолмен берілетін инфекциялардың (ЖЖБИ) ең көп таралған түрлерінің бірі. Оны анықтау оңай бола бермейді: кейбір адамдарды әдеттен тыс бөлінділер, қышу және несеп шығару кезіндегі ашыту мазаласа, басқалары ұзақ уақыт бойы ешқандай белгілерді байқамауы мүмкін. Жұқтырған адамдардың 70–85%-ында белгілер болмайды немесе әлсіз көрініс береді.
Сонымен қатар инфекция ағзада бірнеше ай бойы сақталуы мүмкін. Трихомониаздың не екенін, оның қандай қауіп төндіретінін және қалай емделетінін түсіну үшін қоздырғыштың ерекшеліктері мен аурудың ерлер мен әйелдердегі көріністерін білу маңызды.
Қоздырғышы және инфекцияның ерекшеліктері
Трихомониаз дегеніміз не және бұл аурудың басқа жыныстық инфекциялардан айырмашылығы қандай? Оны қынаптық трихомонада (Trichomonas vaginalis) — адамның несеп-жыныс жолдарында тіршілік ететін және көбейетін біржасушалы паразит тудырады.
Әйелдерде трихомонадалар көбінесе қынапты, кейде жатыр мойны мен несеп шығару өзегін зақымдайды. Ерлерде инфекцияның негізгі орны — несеп шығару өзегі, яғни несепті ағзадан сыртқа шығаратын өзек.
Қоздырғыш шырышты қабаттардың қабынуын тудыруы мүмкін, алайда қабыну реакциясының айқындылығы әртүрлі болады. Жағымсыз сезімдер өздігінен басылған күннің өзінде, бұл адамның инфекциядан толық арылғанын білдірмейді.
Инфекция қалай жұғады
Өзінде инфекция бар екенін білмейтін адамнан да жұқтыруға болады. Егер серіктесте трихомониаз анықталса, қоздырғыштың қалай берілетіні және қандай қатынастардың қауіпті екені туралы сұрақтардың туындауы заңды.
Көбінесе инфекция презервативсіз вагинальды жыныстық қатынас кезінде жұғады. Сондай-ақ жыныс мүшелерінің инфекция жұқтырған бөлінділермен тікелей жанасуы арқылы да берілуі мүмкін. Ал ортақ ыдыс-аяқ, дәретхана унитазының отырғышы немесе бассейн суы арқылы инфекция іс жүзінде берілмейді.
Аурудың алғашқы белгілері әдетте инфекция жұққаннан кейін 5–28 күн ішінде пайда болады. Алайда белгілер әлдеқайда кеш туындауы мүмкін, сондықтан тек олардың пайда болу уақытына қарап инфекцияның қашан жұққанын анықтау мүмкін емес.
Әйелдерде инфекция қалай көрініс береді
Әйелдердегі трихомониаздың ерекшеліктерін қарастырғанда, инфекция несеп-жыныс жүйесінің бірнеше бөлігін бірден зақымдауы мүмкін екенін ескеру қажет. Көбінесе қынаптың қабынуы — вагинит дамиды.
Ең тән белгілердің бірі — бөлінділердің өзгеруі. Олардың мөлшері артып, сарғыш немесе жасылдау түске енуі және жағымсыз иіспен қатар жүруі мүмкін. Кейде бөлінділер көбікті болады, дегенмен бұл белгі барлық науқаста кездесе бермейді.
Сонымен қатар мынадай белгілер де мазалауы мүмкін:
- сыртқы жыныс мүшелерінің қышуы және ашуы;
- қынаптың шырышты қабатының қызаруы және тітіркенуі;
- жыныстық қатынас кезіндегі ауырсыну;
- несеп шығару кезіндегі ашыту және шаншу;
- дәретханаға жиі бару қажеттілігі.
Әйелдерде трихомонадалық уретрит дамыған кезде белгілер көбінесе циститке ұқсайды. Несеп шығару кезінде ашыту, уретра аймағындағы жайсыздық пайда болады, кейде несеп шығару жиілейді.
Гинекологиялық тексеру кезінде дәрігер жатыр мойнындағы өзгерістерді де анықтауы мүмкін. Белгілі белгілердің бірі — оның бетінде пайда болатын ұсақ нүктелі қанталаулар. Осының салдарынан «құлпынай тәрізді жатыр мойны» деп аталатын тән көрініс қалыптасады.
Осындай шағымдар кандидоз, бактериялық вагиноз және басқа инфекциялар кезінде де кездеседі. Диагноз қою үшін зертханалық зерттеулер қажет.
Ерлердегі аурудың белгілері
ДДҰ деректері бойынша, инфекция жұқтырған ерлердің шамамен 10%-ында уретрит белгілері немесе несеп шығару өзегінен бөлінділер пайда болады.
Ерлерде трихомонадалық уретрит дамыған кезде мынадай белгілер болуы мүмкін:
- несеп шығару кезіндегі ашыту немесе шаншу;
- несеп шығару өзегінің ішіндегі қышу және тітіркену;
- уретрадан аз мөлшерде шырышты бөлінділердің бөлінуі;
- шәует бөлінгеннен кейінгі жайсыздық.

Трихомониаздың ықтимал асқынулары
Ұзақ уақыт сақталатын инфекцияның негізгі мәселесі — несеп-жыныс жолдарының қабынуы және соған байланысты туындайтын салдар.
Әйелдерде трихомонадалық уретрит кіші жамбас ағзаларының қабыну ауруларының даму қаупінің жоғарылауымен байланысты. Жүктілік кезінде инфекцияға ерекше назар аудару қажет, өйткені зерттеулер оның мерзімінен бұрын босанумен, қағанақ қабықтарының мерзімінен бұрын жарылуымен және нәрестенің төмен дене салмағымен туылуымен байланысты екенін көрсетеді.
Сонымен қатар көзге бірден байқала бермейтін қауіп те бар: шырышты қабаттардың қабынуы кейбір басқа инфекцияларға сезімталдықты арттырады. ДДҰ деректері бойынша, трихомониаз АИТВ жұқтыру қаупінің шамамен бір жарым есе артуымен байланысты.
Бұл инфекция жұқтырған әрбір адамда міндетті түрде асқынулар дамиды дегенді білдірмейді. Уақтылы емдеу арқылы қоздырғышты жоюға және инфекцияның әрі қарай таралуына жол бермеуге болады.
Ауруды қалай анықтайды
Егер дәрігер трихомонадалық уретритке күмәнданса, белгілердің өзі қабынудың себебін анықтауға мүмкіндік бермейді. Трихомонадалық, гонококкты немесе хламидиялық уретриттің көріністері өте ұқсас болуы мүмкін, алайда әртүрлі қоздырғыштар кезінде емдеу тәсілдері де ерекшеленеді.
Диагнозды растау үшін зертханалық зерттеулер қолданылады. Ең жоғары сезімталдыққа молекулалық әдістер, соның ішінде ПТР жатады. Олар қоздырғыштың саны аз болған жағдайда да трихомонаданың генетикалық материалын анықтауға мүмкіндік береді.
Сондай-ақ мынадай әдістер қолданылады:
- Жағынды микроскопиясы — қозғалмалы трихомонадаларды жылдам анықтауға мүмкіндік береді;
- Культуралық зерттеу — қоздырғышты арнайы қоректік ортада өсіруді қамтиды.
Әйелдерден талдау үшін көбінесе қынаптан материал алынады, ал ерлерде несептің алғашқы порциясы немесе уретрадан алынған жағынды пайдаланылуы мүмкін. Таңдау нақты тест-жүйеге байланысты болады.
Егер трихомониаз расталса, хламидиоз, гонорея, мерез және АИТВ-ны қоса алғанда, басқа ЖЖБИ-ларға да тексерілу ұсынылады.
Трихомониазды қалай емдейді
Емдеу үшін нитроимидазолдар тобының препараттары, ең алдымен метронидазол мен тинидазол қолданылады. Олар инфекция қоздырғышына тікелей әсер етеді.
Емнің тиімді болуы үшін бірнеше ережені сақтау қажет.
Жыныстық серіктестерді емдеу
Егер инфекция бір адамнан анықталса, оның қазіргі жыныстық серіктесі де міндетті түрде ем қабылдауы керек.
Жыныстық қатынастан уақытша бас тарту
Екі серіктес те емдеу курсын аяқтап, белгілер толық жойылғаннан кейін ғана жыныстық өмірді қайта бастау ұсынылады.
Тағайындалған емдеу сызбасын сақтау
Жағымсыз сезімдер ертерек басылған күннің өзінде, препараттарды қабылдауды өз бетінше тоқтатуға болмайды.
Егер белгілер сақталса, дәрігер оның себебін анықтайды. Кейде мәселе қайта жұқтырумен, препараттарды қабылдау тәртібін бұзумен немесе қоздырғыштың дәріге төзімділігімен байланысты болады.
Инфекцияның сақталғанын тексеру үшін ПТР зерттеуін емдеу аяқталғаннан кейін үш аптадан ерте жүргізуге болмайды: тест жойылған трихомонадалардың қалдық генетикалық материалын анықтауы мүмкін.
Қайта жұқтырудан қалай қорғануға болады
Алдын алудың негізгі тәсілі — жыныстық қатынас кезінде презервативті дұрыс қолдану. Ол трихомонадалар мен басқа да көптеген ЖЖБИ-лардың берілу ықтималдығын айтарлықтай төмендетеді.
Инфекциялардың алдын алу үшін қынапты шаюға болмайды. Бұл табиғи микрофлораның тепе-теңдігін бұзады және кейбір ауруларға бейімділікті арттыруы мүмкін.
Дереккөздер тізімі
- Урогениталдық трихомониаз. Клиникалық ұсынымдар// Акушерство и гинекология. — 2025. — № 9 (қосымша).
- Дерматовенерология. Ұлттық басшылық. Қысқаша шығарылым / под ред. Ю. С. Бутова, Ю. К. Скрипкина, О. Л. Иванова. — М.: ГЭОТАР-Медиа, 2020. — 896 б.
- World Health Organization. Trichomoniasis. Fact Sheet. — Geneva: WHO, 21 November 2025.
- World Health Organization. Recommendations for the Treatment of Trichomonas vaginalis, Mycoplasma genitalium, Candida albicans, Bacterial Vaginosis and Human Papillomavirus (Anogenital Warts). — Geneva: WHO, 2024.





