Цистит кезіндегі диета: негізгі қағидалар мен ұсыныстар

Несеп шығару жолдарының қабыну аурулары кезінде дұрыс тамақтану диагностика мен емдеуді алмастырмайды, бірақ белгілердің қалай өтетініне әсер етеді. Дұрыс құрылған рацион ашыту мен жиі несеп шығаруға деген шақыруды күшейтетін тағамдарды алып тастауды көздейді, соның арқасында жедел кезеңді бақылау жеңілдей түседі. Сондықтан цистит кезіндегі диета — екінші кезектегі нәрсе емес, жалпы емдеу тәртібінің бір бөлігі.

Тамақтанудың жалпы қағидалары: цистит кезінде қандай диета тиімді

Егер нақты айтсақ, цистит кезінде ең орынды саналатын диета — айқын тағамдық тітіркендіргіштері жоқ, жеңіл рацион. Негізгі мақсат — қуықтың тітіркенуін күшейтпейтін тағамдарды таңдау және белгілерді айқындататын өнімдерді уақытша алып тастау.

Осыдан цистит кезінде диета қажет пе деген сұраққа жауап шығады. Иә, қажет — бірақ көмекші шара ретінде. Ол жергілікті жайсыздықты азайтуға көмектеседі, алайда қажет болған жағдайда антибиотиктердің орнын баспайды.

Тәжірибелік тұрғыдан негізгі қағидалар мынадай

• Сұйықтықты көбірек ішу режимі
  Ем кезінде сұйықтықты мол ішу несеп шығару жолдарын механикалық түрде «шаюға» көмектеседі.

• Тітіркендіргіш өнімдерді алып тастау
  Құрамында эфир майлары, қымыздық қышқылы және басқа қышқылдар бар өнімдер ауырсыну синдромын күшейтуі мүмкін.

• Жеңіл тәсілмен дайындалған тағамдар
  Қайнатылған, бұқтырылған, пеште пісірілген немесе буға дайындалған тағамдарды таңдаған дұрыс.

• Тұзды азайту
  Натрийдің артық мөлшері ағзада сұйықтықтың жиналуына ықпал етеді және ісінуге себеп болуы мүмкін.

Ауру түріне байланысты рацион ерекшеліктері

Тамақтану тәсілі клиникалық жағдайға байланысты өзгереді. Жедел цистит кезінде қуыққа түсетін жүктемені тез азайтып, белгілерді күшейтетін тағамдарды алып тастау маңызды. Ал созылмалы немесе қайталамалы цистит кезінде мақсат басқа: рационды ұзақ уақыт ұстануға ыңғайлы, тұрақты әрі шамадан тыс шектеусіз ету.

Жедел цистит кезіндегі диета: шұғыл шаралар

Жедел цистит кезіндегі диета барынша жеңіл болуы керек. Алғашқы күндері рационды дәмі жұмсақ, бейтарап өнімдер мен қарапайым дайындалған тағамдардан құру ұсынылады.

Әдетте ботқалар, көкөніс сорпалары, бұқтырылған көкөністер, майсыз құс еті немесе балықтан жасалған тағамдар, омлет, сүзбе және қышқыл сүт өнімдері, егер қосымша жайсыздық тудырмаса жақсы қабылданады.

Жедел кезеңде уақытша алып тастау керек:

• ащы тағамдар мен дәмдеуішті тұздықтар;
• маринадтар мен ысталған өнімдер;
• қою ет сорпалары;
• қышқыл шырындар мен тым қышқыл жидектер;
• қызанақтан жасалған өнімдер;
• шоколад.

Сонымен қатар суды көбірек ішу қажет (егер жүрек немесе бүйрек тарапынан медициналық қарсы көрсетілімдер болмаса). Морстар (итбүлдіргеннен, мүкжидектен дайындалған) пайдалы болуы мүмкін, себебі олар қосымша антисептикалық әсер береді.

Сондай-ақ кофе, қою шай және алкогольден бас тарту маңызды, өйткені олар қан тамырларының түйілуін тудырып, дизуриялық белгілерді күшейтуі мүмкін.

Созылмалы цистит кезіндегі тамақтану

Қайталанатын (рецидивті) ағым кезінде тәсіл өзгереді. Бұл жағдайда рацион тез жеңілдік беру үшін емес, ауруды қоздыратын факторлардың санын азайту үшін қажет. Мұнда жеткілікті мөлшерде су ішу, несепті тұрақты шығару, ұзақ уақыт шыдап жүру әдетінен бас тарту және жеке триггерлерге назар аудару маңызды — мысалы, кофе, алкоголь немесе тұтынғаннан кейін қуықтың тітіркенуі күшейетін өнімдер.

Созылмалы цистит кезінде тамақтануда әсіресе үш нәрсе маңызды:

• шектеулер мен кейін қайта көп жеп қоюдың (бұзылудың) үнемі алмасуынсыз, тұрақты тамақтану режимі;
• егер пациент олардың әсерін байқаса, жиі тітіркендіргіш өнімдерді азайту;
• іш қатудың алдын алу, себебі ішек жұмысының бұзылыстары қуық қызметіне әсер етіп, қайталану қаупін арттыруы мүмкін.

Цистит кезіндегі диета: рұқсат етілетін және тыйым салынатын өнімдер

Төменде белгілер кезеңінде сүйенуге болатын тәжірибелік схема берілген. Ол әр пациент үшін абсолютті нұсқаулық емес, бірақ шамамен дұрыс рацион құруға көмектеседі.

Өнімдер тобы	Рұқсат етіледі	Шектеу қойылады
Көкөністер	кәді, асқабақ, сәбіз, картоп, гүлді қырыққабат, қияр	қызанақтар және қызанақ негізіндегі тағамдар, ащы көкөніс тіскебасарлары
Жемістер мен жидектер	алмұрт, банан, қышқыл емес алма, қауын	цитрусты жемістер, қышқыл жидектер мен жемістер, олардан жасалған шырындар
Ақуызды өнімдер	суға немесе пешке пісірілген құс еті, майлы емес балық, жұмыртқа	ысталған өнімдер, дәмдеуішті шұжықтар, консервілер, ащы ет өнімдері
Сүт өнімдері	айран, қант мөлшері аз табиғи йогурт, сүзбе	тұзды және ащы ірімшіктер, қоспалары көп өнімдер
Жармалар мен гарнирлер	сұлы жармасы (овсянка), қарақұмық, күріш, ащы тұздықсыз макарон өнімдері	дәмдеуіштер, қышқыл тұздықтар мен дайын өндірістік соустар көп қосылған тағамдар
Сусындар	су, құрамында кофеин жоқ жұмсақ әрі қышқыл емес сусындар, ағза жақсы көтере алған жағдайда сүт	құрамында кофеині бар сусындар, газдалған сулар, қышқыл шырындар, алкоголь

Рұқсат етілетін өнімдер тізімі олардың қуыққа салыстырмалы түрде бейтарап әсеріне негізделеді. Жағдай жақсарғаннан кейін рационды біртіндеп кеңейткен дұрыс, ағзаның жеке көтерімділігіне сүйене отырып.

Ерекше топтағы пациенттердің тамақтануы

Кейбір науқастар топтарында рацион мәселесіне аса сақтық қажет, ал цистит мұқият медициналық бағалауды талап етеді.

Жүкті әйелдердегі цистит кезіндегі диета

Жүктілік кезінде несеп шығару жолдарының инфекциялары жоғары қарай таралатын инфекция қаупі мен су-тұз алмасуына әсер етуі мүмкін болғандықтан ерекше назарды қажет етеді. Жүкті әйелдердегі цистит кезіндегі диета — жеңіл, бірақ толыққанды болуы керек. Рацион қоректік заттардың тапшылығына жол бермеу үшін калория жағынан теңгерімді болуы қажет, бірақ ісінудің алдын алу үшін тұз мөлшері шектелуі керек. Айқын тітіркендіргіштерді — ащы тағамдарды, өте қышқыл өнімдерді, газдалған сусындарды және жайсыздықты күшейтетін тағамдарды азайту қажет.

Сонымен қатар жүктілік кезінде тамақтану тек көмекші шара екенін ескеру маңызды. Болашақ аналар өздігінен емделмеуі, тек диетаға, шөптерге немесе үй жағдайындағы әдістерге ғана сенбеуі керек.

Балалардағы цистит кезіндегі диета

Балалардың тамақтануын ұйымдастырғанда «жасырын» тұздан (қытырлақ картоп, сухариктер, фастфуд), жасанды бояғыштары бар өнімдерден және тәттінің шамадан тыс мөлшерінен аулақ болу маңызды. Балалардағы цистит кезіндегі диета сүтті-өсімдік негізінде құрылады. Баланың күні бойы суды біркелкі ішіп, тұрақты диурезді сақтауын қадағалау маңызды.

Дұрыс таңдалған цистит кезіндегі диета инфекцияны өздігінен емдемейді, бірақ ауру ағымын жеңілдетуге және тағамдық тітіркендіргіштердің әсерін азайтуға көмектеседі. Рационды өзгертумен қатар, пайдалы әдеттерді қалыптастыру маңызды: жеткілікті су ішу, несепті тұрақты шығару және іш қатудың алдын алу.