НШЖИ — несеп шығару жолдары инфекцияларының алдын алуда гигиенаның рөлі қандай?

Несеп шығару жолдарының инфекциясы (НШЖИ) — көбінесе дұрыс сақталмаған гигиенамен байланысты инфекциялық ауру. Ол бактериялық инфекция нәтижесінде дамиды, ал инфекция көзі ас қорыту жолдарының төменгі бөлімдерінде орналасып, гигиеналық қателіктер салдарынан несеп шығару өзегіне тасымалданады. Зерттеулерге сәйкес, Escherichia coli ауруханадан тыс инфекциялардың шамамен 80–85%-ын тудырады [1].

Несеп шығару жолдарының инфекциясын не тудырады?

Жоғарыда айтылғандай, ең жиі себеп — бактериялық инфекция, әсіресе ішектің соңғы бөлімдерінде тіршілік ететін E. coli штамдары. Уропатогенді штамдардың (UPEC) несеп шығару жолдарының эпителий жасушаларына жабысуына мүмкіндік беретін механизмдері бар, бұл олардың колонизациялануына және инфекцияның дамуына ықпал етеді [2].

Алайда колонизация басталмас бұрын бактериялар уретраға түсуі және көбею үшін қолайлы жағдай алуы қажет. Дәл осы кезеңде алдын алу — әсіресе интимдік гигиена — маңызды рөл атқарады.

Бактериялардың уретраға түсуіне ықпал ететін факторлар

• дұрыс емес жуыну және сүртіну (артқы жақтан алдыңғы жаққа қарай), әсіресе әйелдер үшін маңызды;
• жыныстық қатынастан кейінгі гигиенаның сақталмауы, соның ішінде несеп шығармау;
• интимдік гигиенаны тұрақты сақтамау;
• микрофлораны бұзатын агрессивті жуу құралдарын пайдалану;
• қоғамдық дәретханаларды абайсыз пайдалану.

Сонымен қатар ылғал және синтетикалық («дем алмайтын») іш киімді кию инфекцияның дамуына қолайлы жағдай жасайды.

Әрбір НШЖИ нашар гигиенаның салдары емес екенін атап өткен жөн — басқа да бейімдеуші факторлар бар. Дегенмен гигиена алдын алудың маңызды бөлігі болып қала береді.

Инфекция қаупін қалай азайтуға болады?

НШЖИ пайда болу себептерін ескере отырып, келесі ұсыныстар беріледі:

• интимдік гигиенаны тұрақты сақтау — күн сайын табиғи деңгейге жақын pH көрсеткіші бар құралдармен жуыну;
• жуыну кезінде дұрыс бағытты сақтау (алдыңғы жақтан артқа қарай);
• етеккір кезінде гигиенаны сақтау және гигиеналық құралдарды жиі ауыстыру;
• жыныстық қатынастан кейін бірден несеп шығару және гигиеналық шараларды орындау;
• агрессивті және хош иістендірілген құралдардан бас тарту;
• мақтадан жасалған, ауа өткізетін іш киім кию және тар синтетикалық киімдерден аулақ болу;
• шомылғаннан кейін купальникті ауыстыру және интимдік аймақты мұқият құрғату.

Қосымша түрде қуықты тұрақты босатып тұру ұсынылады (несеп шығаруды ұстап қалмау), себебі бұл уретрадан бактерияларды шайып шығаруға көмектеседі. Сондай-ақ жеткілікті мөлшерде сұйықтық ішу маңызды — күніне шамамен 1,5–2 литр су.

Қайталанатын инфекциялар кезінде қосымша шаралар

Егер инфекциялар қайта-қайта қайталанса, келесі мәселелерге назар аудару қажет:

• тамақтану рационы (пробиотиктерге, С дәрумені бар жемістер мен көкөністерге басымдық беру);
• қантты, алкогольді және кофеинді шектеу;
• қатар жүретін ауруларды анықтау және емдеу (мысалы, қант диабеті немесе несеп-тас ауруы).

Несеп шығару жолдарының инфекциясы қалай емделеді?

Егер инфекция бәрібір дамыса, емдеуді уақытында бастау маңызды, себебі оның белгілері өмір сапасын айтарлықтай төмендетуі мүмкін.

Көп жағдайда НШЖИ жеңіл түрде өтеді және асқынуларға әкелмейді, сондықтан антибиотиктерден бөлек емдеудің балама нұсқалары да қарастырылуы мүмкін.

Осындай нұсқалардың бірі — өсімдік тектес препараттар. Олар тамшы немесе таблетка түрінде болуы мүмкін және құрамында толғақшөп, сүйментамыр және гүлшетен болуы ықтимал. Бұл өсімдіктердің белсенді компоненттері қабынуға қарсы, түйілуге қарсы, ауырсынуды басатын және антиадгезиялық әсерге ие. Бұл ауырсыну мен ашыту сезімін азайтуға [3], несеп шығаруды жеңілдетуге [4] және қайталану жиілігін төмендетуге көмектеседі [5,6].