Созылмалы пиелонефрит: патологияның негізгі белгілері және емі

Кейбір бүйрек аурулары біртіндеп дамиды, ұзақ уақыт бойы айқын белгілерсіз өтеді. Осындай жағдайлардың бірі — созылмалы пиелонефрит, ол несеп жолдарының инфекциясымен және сұйықтықтың қалыпты ағуының бұзылуымен байланысты бүйрек тінінің қабыну ауруы болып табылады.

Созылмалы пиелонефрит дегеніміз не?

Созылмалы пиелонефрит — бұл бүйрек тінінің және тостағанша-астауша жүйесінің ұзаққа созылған, біржақты немесе екіжақты қабынуы, бактериялық инфекция салдарынан дамиды. Ауру бүйректің тубулоинтерстициальды ауруларына жатады: процесс негізінен өзекшелерді және оларды қоршаған интерстициальды тінді зақымдайды.

Қабыну ұзақ уақытқа созылған кезде бүйректе тыртықтану ошақтары қалыптасады. Мұндай өзгерістер біртіндеп ағзаның құрылымын бұзады және оның сүзу қызметін төмендетеді.

Неліктен созылмалы пиелонефрит дамиды?

Қабынудың негізгі себебі — бактериялық инфекция. Көбінесе микроағзалар жоғарылайтын жолмен — несеп жолдарының төменгі бөліктерінен несепағар арқылы бүйрекке өтеді.

Созылмалы пиелонефрит жедел түрден несептің қалыпты ағуын бұзатын немесе инфекцияның бүйрекке енуіне ықпал ететін жағдайларда дамиды. Мұндай факторларға мыналар жатады:

• қуық-несепағарлық рефлюкс — несептің қуықтан кері несепағарға және бүйрекке қайтуы;
• несеп - тас ауруы;
• несеп жолдарының туа біткен құрылымдық ерекшеліктері;
• қайталанатын инфекциялар;
• қуықтың толық босамауы;
• қант диабеті және басқа созылмалы аурулар.

Кейде аурудың дамуына антибактериалды терапияны дұрыс таңдамау немесе емдеу схемасын сақтамау себеп болады.

Созылмалы пиелонефрит: белгілері

Аурудың белгілері жедел бүйрек қабынуына қарағанда әлсіздеу көрінеді. Соған қарамастан назар аудару керек белгілер бар.

Егер созылмалы пиелонефрит дамыса, белгілері мыналарды қамтиды:

• бел аймағында сыздаған немесе тұйық ауырсыну, ауырлық сезімі;
• тез шаршағыштық және жалпы әлсіздік;
• дене қызуының мерзімді жоғарылауы;
• жиі несеп шығару;
• несеп талдауындағы көрсеткіштердің өзгеруі.

Ауруға толқынды ағым тән. Созылмалы пиелонефрит ұзақ уақыт бойы байқалмай қалуы мүмкін, өйткені бір бүйректің қызметі сақталған жағдайда белгілер өте әлсіз болады.

Аурудың диагностикасы

Диагноз қою зертханалық және аспаптық зерттеу әдістерінің жиынтығына негізделеді. Тексеру барысында әдетте мыналар тағайындалады:

• жалпы несеп талдауы;
• жалпы және биохимиялық қан талдауы;
• Нечипоренко бойынша несеп талдауы;
• бактериологиялық себінді;
• бүйректің ультрадыбыстық зерттеуі;
• қажет болған жағдайда — компьютерлік томография.

Зертханалық талдаулар қабыну белгілерін анықтауға көмектеседі. Асқыну кезінде несепте лейкоциттердің жоғары мөлшері және әртүрлі деңгейдегі ақуыз анықталады.

Бактериологиялық себінді инфекция қоздырғышын анықтауға және оның антибактериалды препараттарға сезімталдығын белгілеуге мүмкіндік береді.

Аспаптық диагностика әдістері бүйректің жағдайын бағалауға мүмкіндік береді. Мысалы, УДЗ бүйрек тінінің құрылымындағы өзгерістерді, астаушаның кеңеюін немесе тостағаншалардың деформациясын көрсетеді.

Компьютерлік томография күрделі жағдайларда қолданылады — мысалы, басқа аурулармен, соның ішінде ісік процестерімен ажырату қажет болғанда.

Созылмалы пиелонефрит, емдеу тәсілі

Емдеу тәсілі қабынудың себебіне және бүйрек тінінің зақымдану дәрежесіне байланысты. Емдеудің негізгі мақсаты — инфекцияны жою және бүйректің әрі қарай зақымдануын болдырмау.

Егер созылмалы пиелонефрит анықталса, емдеу әдетте бірнеше бағытты қамтиды:

• инфекцияны жою үшін антибактериалды терапия;
• қабынуға қарсы препараттарды қабылдау;
• несептің ағуын бұзатын ауруларды емдеу;
• қатар жүретін созылмалы ауруларды бақылау;
• қайталама инфекциялардың алдын алу.

Несеп шығару жолдарының ауруларын кешенді емдеу құрамында дәрігер тағайындайтын фитопрепараттар қолданылады.

Жүктілік кезіндегі созылмалы пиелонефрит

Жүктілік кезінде созылмалы пиелонефрит ерекше назар аударуды талап етеді.

Үлкейген жатыр несепағарларды қысып, несептің ағуын қиындатады, ал гормоналдық өзгерістер несеп жолдарының тонусын төмендетеді. Бұл инфекцияның дамуына немесе бұрыннан бар қабыну процесінің өршуіне жағдай жасайды.

Егер бүйрек қабынуы жүктілік кезінде алғаш рет пайда болса, ол гестациялық пиелонефрит деп аталады. Ал ауру бұрыннан бар әйелдерде созылмалы процестің өршуі байқалады.

Мүмкін болатын асқынулар

Ауру ұзақ уақытқа созылған жағдайда қабыну процесі құрылымдық өзгерістерге әкелуі мүмкін.

Мүмкін болатын асқынуларға мыналар жатады:

• бүйрек тінінің тыртықтануы;
• ағза қызметінің төмендеуі;
• созылмалы бүйрек ауруының дамуы;
• несеп шығару жолдарының қайталама инфекциялары.

Бүйректің ұзақ уақыт зақымдануы екіншілік артериялық гипертензияның дамуына ықпал етеді. Ағза қызметі айқын төмендеген жағдайда метаболикалық өзгерістер де болуы мүмкін, соның ішінде кальций мен D дәрумені алмасуының бұзылыстары, олар уақыт өте келе сүйек тінінің жағдайына әсер ете бастайды.

Асқынудың алдын алу

Созылмалы пиелонефриттің алдын алу қайталама инфекциялар қаупін азайтуға және бүйректің қалыпты қызметін сақтауға бағытталған.

Негізгі шаралар қатарына мыналар жатады:

• несеп шығару жолдары инфекцияларын дер кезінде емдеу;
• созылмалы ауруларды бақылау;
• дәрігердің тұрақты бақылауында болу;
• тоңып қалудан сақтану.

Созылмалы пиелонефрит кезінде дұрыс тамақтану бүйрекке түсетін жүктемені азайтуға көмектеседі. Негізгі ұсыныстар:

• қалыпты диурез үшін жеткілікті сұйықтық ішу режимін сақтау;
• тұзды шамадан тыс тұтынуды шектеу;
• көкөністер, жемістер және дәнді дақылдар жеткілікті болатын теңгерімді рацион;
• ақуыздың майсыз көздерін тұтыну (балық, құс еті, қышқыл сүт өнімдері);
• ащы, тұзды, ысталған тағамдарды және дәмдеуіштері көп өнімдерді шектеу;
• өршу кезінде алкогольден бас тарту.

Бұл ретте рацион толыққанды болуы тиіс. Егер ауру бүйрек қызметінің бұзылуымен немесе басқа созылмалы жағдайлармен қатар жүрсе, диетаны маман құрастыруы қажет.

Созылмалы пиелонефриттің не екенін түсіну, қауіп факторларын және аурудың мүмкін көріністерін білу дер кезінде медициналық көмекке жүгінуге көмектеседі.